Van prehistorische voetafdruk tot pestgraven: Archeologische Kroniek bundelt Zuid-Hollandse vondsten uit 2025

Romeins fort in Bodegraven mogelijk ouder dan gedacht

In Bodegraven zijn in oktober 2025 twee houten palen van een Romeins fort opnieuw opgegraven na een eerdere opgraving van dertig jaar geleden. De palen werden in 1995 opgegraven en weer teruggeplaatst. De vraag was of ze goed bewaard waren gebleven, omdat ze eerder in aanraking waren gekomen met zuurstof. De palen werden inderdaad gevonden en dat levert nieuwe inzichten op over de invloed van zuurstof op archeologisch hout. Verder wordt er in het onderzoek aangenomen dat het fort mogelijk ouder is dan eerder werd aangenomen, mogelijk dateert het al uit de eerste eeuw na Christus. 

Zeldzame vondst uit de prehistorie in Lisse

Prehistorische vindplaatsen zijn vrij zeldzaam, maar in de nieuwe wijk Geestwater in Lisse was het afgelopen winter raak. Er werden resten gevonden van bewoning van ongeveer 4000 jaar geleden. Op een reeks duinkoppen werd aardewerk gevonden van de Klokbekercultuur. De vondst van paalkuilen wijst erop dat er huizen of boerderijen hebben gestaan. De aardewerkresten en een goed bewaarde voet- of schoenafdruk geven een direct inkijkje in het dagelijkse leven. 

Romeinse graven in Naaldwijk geven kijk op grafrituelen

In Naaldwijk zijn Romeinse crematiegraven opgegraven. Bij een van deze graven is een spreukbeker gevonden met de tekst ‘VINUM IVVA’. Een letter ontbreekt, waarschijnlijk stond hier VINUM IUVAT: ‘wijn helpt’. In en rondom de beker zaten kleine fragmenten gesmolten glas, vermoedelijk van glazen die naast de beker stonden op de brandstapel. Aanvullend onderzoek is nog niet afgerond, maar het is al duidelijk dat sommige van de borden, schalen en potten eten bevatten. Er is onder andere verbrand bot van varken en vogel gevonden en verkoolde plantenresten van druiven, gerst, tarwe en peulvruchten. 

Pestepidemieën in Gouda omvangrijker dan gedacht

In Gouda zijn meer dan tweehonderd begravingen ontdekt. Deze hoeveelheid geeft op zichzelf al een inkijk op de enorme impact van de pestgolven op de bevolking van Gouda. Tegelijkertijd met het archeologisch onderzoek wordt er archiefonderzoek verricht door Gouda Tijdmachine en zijn er DNA-monsters afgenomen. Het DNA-onderzoek wordt gedaan naar de mogelijke effecten van het virus en de vatbaarheid van individuen en naar de pestbacterie zelf. 

Over de Archeologische Kroniek

De bevindingen zijn gebundeld in de Archeologische Kroniek, een jaarlijkse uitgave met de belangrijkste opgravingen en onderzoeken in de provincie Zuid-Holland. De kroniek is gratis te bekijken via geschiedenisvanzuidholland.nl/kroniek. 

De Archeologische Kroniek wordt mogelijk gemaakt door de provincie Zuid-Holland. De uitgave is van Erfgoedhuis Zuid-Holland en komt tot stand dankzij bijdragen van vele professionele archeologen en vrijwilligers. De redactie en eindredactie worden verzorgd door TGV teksten & presentatie.

De Archeologische Kroniek is beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding / Gelijk Delen (CC BY-SA 4.0). Dat betekent dat de bijdragen onder voorwaarden gedeeld en verspreid mogen worden zonder voorafgaande toestemming. Bronvermelding: Organisatie + auteur(s) van de bijdrage / Archeologische Kroniek Zuid-Holland 2026 / Erfgoedhuis Zuid-Holland CC BY-SA 4.0. Meer informatie: creativecommons.nl/uitleg