Nieuwe bundel ‘Bestemming Bereikt?’ reflecteert op participatief tentoonstellen

Nick Warmerdam, betrokken bij het project Bestemming Bereikt?: “Dit project liet zien dat het als erfgoedprofessional belangrijk is om je horizon te verbreden en goede relaties op te bouwen met partners binnen het sociaal domein. Onder andere om te compenseren voor de vaardigheden en kennis die je als erfgoedprofessional vaak nog niet of onvoldoende hebt. Zo kun je kennis en ervaring opdoen, je netwerk verbreden en aan een wederkerige relatie werken tussen deze partners, gemeenschappen waarmee je samenwerkt en jouw organisatie.”

Voor wie?

Deze uitgave is bedoeld voor iedereen die aan het project heeft bijgedragen. Maar ook voor archeologen, beleidsmakers, erfgoedprofessionals en andere geïnteresseerden die meer willen weten over participatief werken, co-creatie en de relatie tussen erfgoed en migratie.

De bundel neemt je mee achter de schermen van het project en laat zien wat er gebeurt wanneer deelnemers, archeologen en ontwerpers samen betekenis geven aan erfgoed. Vanuit verschillende perspectieven wordt teruggeblikt op het proces, de gemaakte keuzes en de ervaringen van iedereen die betrokken was.

In het eerste deel delen archeologen en ontwerpers hun zoektocht, inzichten en lessen. In het tweede deel vertellen deelnemers hoe zij Bestemming bereikt? als project hebben ervaren. Door de hele publicatie heen zijn de verhalen opgenomen die tijdens de diners en voor de tentoonstelling zijn gedeeld.

Ervaringen van deelnemers

Volgens deelnemers lag de kracht van Bestemming bereikt? in het creëren van ontmoetingen waarin persoonlijke verhalen, nieuwsgierigheid en wederzijds begrip centraal stonden. Ook archeologie ging steeds meer leven: niet een stoffige studie voor een beperkt publiek, maar als een manier om verhalen boven tafel te krijgen en mensen met elkaar in gesprek te brengen.

“Dit is een mooi middel om elkaar te leren kennen en begrip te kweken voor hoe mensen leven.”

“Ik heb niet zo heel veel met het verleden van mijn vader, maar door dit hele gebeuren is er wel iets gaan borrelen bij me.”

“Ik ben wel meer gaan nadenken over dat archeologie best wel belangrijk is, dat al die spullen belangrijk zijn om ons bewust te blijven van welke stappen we zetten.”

Naast deze positieve ervaringen bevat de bundel ook kritische reflecties. Een belangrijk leerpunt is dat participatief werken vraagt om duidelijke verwachtingen. Verschillende betrokkenen geven aan dat deelnemers mogelijk een grotere rol hadden kunnen spelen bij de vormgeving van de tentoonstelling. Ook wordt genoemd dat het waardevol was geweest om eerder en uitgebreider in gesprek te gaan over hun wensen en behoeften.

Die ervaringen leiden tot een bredere les voor erfgoedprofessionals die met participatie of co-creatie aan de slag willen:

“Wees realistisch en transparant welke mate van co-creatie je beoogt en je kunt bieden: niet alles is co-creatie. Zoek binnen je kaders (tijd/budget, etc.) naar hoeveel ruimte je kan laten voor deelnemers om regie te nemen en bespreek wat zij hierin willen. Is die ruimte beperkt? Dat hoeft niet erg te zijn, andere vormen van participatie kunnen ook heel waardevol zijn, zolang je er vroeg en eerlijk over communiceert.” (Marieke van Winkelhoff, Bundel Bestemming bereikt?’)

Juist een combinatie van inspirerende verhalen, ervaringen en eerlijke reflecties maakt Bestemming bereikt? waardevol. De bundel laat zien dat het delen van (archeologische) verhalen verbinding kan creëren, maar ook dat participatief werken vraagt om tijd, aandacht en voortdurende afstemming tussen alle betrokkenen.

Waar te verkrijgen

Ben je benieuwd naar de ervaringen, inzichten en leerpunten van Bestemming bereikt? of wil je zelf een participatief erfgoedproject opzetten?

De bundel is (in beperkte oplage) te verkrijgen via het Erfgoedhuis. Ook kun je hem online lezen of downloaden.