Erfgoeddag 2026: Erfgoed om de hoek

10.00-13.10 uur: Plenair programma

• 09.30 uur | Inloop en inschrijving middagprogramma

  Bij binnenkomst is er koffie en thee. Tijdens de inloop is het mogelijk om je in te schrijven voor het middagprogramma.

• 10.00 uur | Opening en uitreiking Erfgoedparel

  Zoals elk jaar opent dagvoorzitter Marielle Hendriks, directeur-bestuurder van Erfgoedhuis Zuid-Holland, de Erfgoeddag.

  Aansluitend reikt Hendriks de Erfgoedparel uit, de prijs voor het meest aansprekende, inspirerende en waardevolle vrijwilligersproject in de provincie.

• 10.30 uur | Keynote

  Dunja Colman

  Dunja Colman is adviseur immaterieel erfgoed bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) en op 24 september trapt zij het spits af in het inhoudelijke programma van de Erfgoeddag. Dunja vertelt over tradities en gebruiken en in het bijzonder het immaterieel erfgoed in Nederland dat is ontstaan uit migratie en diaspora. Ook dat erfgoed vinden we namelijk om de hoek en vormt samen met al het andere het erfgoed van een regio.

• 11.10 uur | Koffie- en theepauze

  Even een moment om bij te praten en iets te drinken.

• 11.30 uur | Keynote: Oude liefde roest niet

  Imke van Dillen

  Van projectontwikkelaar in het vastgoed tot dé expert in Bouwrituelen — Imke van Dillen onderzoekt en organiseert al 25 jaar Bouwrituelen. Een eeuwenoud middel om een overgangsmoment van een gebouw te markeren. Want voordat een plek voorgoed verandert, verdient dat een zorgvuldige overgang. Of eigenlijk: een sociaal ritueel, waarbij betrokken burgers niet toekijken maar actief meedoen. Erfgoed midden in de samenleving. Participatie in de volle breedte.

  Haar aanpak en aandacht voor Bouwrituelen wordt inmiddels landelijk erkend: met het Uitvoeringsprogramma Faro (Rijksdienst Cultureel Erfgoed) kreeg Imke van Dillen en haar team, de kans om deze vorm van “democratische vernieuwing” te onderzoeken, moderniseren en overdrachtelijk te maken. 

  Onlangs organiseerde ze met haar team het bouwritueel Oude Liefde Roest Niet, voor het industrieel erfgoed van staalconstructiebedrijf De Vries Robbé in Gorinchem — vlak voordat daar alles gaat veranderen.

  Tijdens deze keynote neemt Imke je mee in dit bouwritueel. Waarom zijn sociale rituelen rond erfgoed zó belangrijk? Hoe past dit in een fase die ook weerstand oproept tegen de verandering? En welke waarde heeft een burgerinitiatief in dit hele proces?

  Een bevlogen verhaal over het begeleiden van de overgang — je wilt het niet missen!

• 12.10 uur | Lunchpauze

  Geniet van een smakelijke lunch in de Remisehal.

13.10-14.00 uur: Eerste ronde deelsessies

• 1. Sprekende geschiedenis

  Myrthe Kroes en Eline Kolkman (Nationaal Knooppunt Oral History “Sprekende geschiedenis”), Meg Slot (Projectleider De Museumfabriek Enschede)

  In deze deelsessie gaan we in op hoe oral history kan bijdragen aan een meerstemmige en verbonden geschiedschrijving om de hoek. Centraal in deze sessie staat het werken met en vanuit gemeenschappen: niet alleen als bron van verhalen, maar als actieve partners in het maken en duiden van erfgoed.

  Meg Slot vertelt over haar ervaringen hiermee bij haar werk als projectleider bij De Museumfabriek in Enschede aan de hand van het project Tussen Draad en Dromen over de ervaringen van Italiaanse en Turkse arbeidsmigranten binnen de Twentse textielindustrie. 

• 2. Bouwrituelen-gids: een gratis handleiding

  Buro Bouwrituelen

  Twee jaar lang dook het team van Buro Bouwrituelen — in opdracht van het Uitvoeringsprogramma Verdrag van Faro (Rijksdienst Cultureel Erfgoed) — diep de wereld in van zowel oude als hedendaagse bouwrituelen. Wat blijkt: er is een schat aan inspiratie en handvatten te vinden voor iedereen die mens, plek en erfgoed écht met elkaar wil verbinden.

  In deze deelsessie een primeur: ons jongste teamlid Beau Ritsma (24) presenteert de allereerste versie van de Handleiding voor (hedendaagse) Bouwrituelen — en gaat direct met het publiek daarover in gesprek. Denk mee, stel vragen, haak aan. En het beste: iedereen gaat naar huis met deze eerste versie op zak.

  Daarnaast uit de etalage van het Verdrag van Faro: de Monumentaire. We bekijken samen de korte film Oude Liefde Roest Niet — een poëtische, filmische ode aan de Vries Robbé-fabriek. Maker en kunstenaar Matthijs Bosman vertelt waarom juist déze vorm zo krachtig werkt bij erfgoedtransities.

• 3. Het erfgoed om de hoek in kaart

  Kay Kok (adviseur Erfgoedhuis Zuid-Holland)

  Wat is de (erfgoed)waarde van jouw dagelijkse omgeving? En hoe maak je deze inzichtelijk? In deze sessie ga je aan de slag met mental mapping. Een methode waarmee je je eigen omgeving in kaart brengt en er nieuwe betekenis aan geeft.

• 4. Bronnen in de klas: de brug tussen collectie en klaslokaal

  Koos Sikkema

  Docenten willen dolgraag lokale geschiedenis en multiperspectiviteit in de klas brengen, maar door een structureel gebrek aan tijd en specifieke archiefkennis blijft dit vaak liggen. Bronnen staan nu te verspreid over het internet. Het project Bronnen in de klas brengt 'geschiedenis om de hoek' rechtstreeks naar de leerling.

  Tijdens deze workshop ontdek je hoe dit netwerk werkt en hoe we jouw regionale bronnen kunnen transformeren tot direct inzetbaar lesmateriaal. We laten concreet zien hoe eenvoudig het is om docenten te bereiken zonder administratieve rompslomp. Samen maken we met regionaal erfgoed geschiedenis voor de leerling tastbaar.

• 5. Archeologie in de buurt 

  Imen el Idrissi (student Universiteit Leiden), Julia Chorus (archeoloog), Maaike Honshorst (archeoloog Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland), moderatie door Marieke van Winkelhoff (Erfgoedhuis Zuid-Holland)

  Onder de grond en uit het zicht? Er zijn zat manieren om archeologie dichter bij de mensen te brengen. In deze panelsessie komen drie experts aan bod die je meer vertellen over publieksprojecten, archeologie in de openbare ruimte en zelfs archeologie in de achtertuin.

• 6. Tramrit

  Erfgoed spotten vanuit rijdend erfgoed? Ga mee met een rit in een historische tram.

  En het blijft niet bij alleen een ritje: dit najaar verschijnt de podcast De Platenzaak over het Zuid-Hollandse poperfgoed. Leer tijdens de rit meer en test je kennis tijdens een heuse popquiz! 

  Let op: dit onderdeel is niet rolstoeltoegankelijk!

• 7. Mee met de Monumentenwacht

  Het gespecialiseerde en enthousiaste team van Monumentenwacht Zuid-Holland inspecteert jaarlijks ongeveer 4.000 monumenten in Zuid-Holland.

  Altijd al eens willen weten hoe zo’n inspectie eraan toe gaat en wat een monumentenwachter allemaal tegenkomt? Ga dan mee op inspectie en leer van een ervaren wachter!

  Let op: dit onderdeel is niet rolstoeltoegankelijk!

• 14.00-14.10: Locatiewissel

14.10-15.00 uur: Tweede ronde deelsessies

• 1. Een turbulente tijd

  Botine Koopmans

  Wat gebeurde er veel in de periode tussen 1965 en 1990, die we nu Post 65 noemen! De stadsvernieuwing zorgde voor onherkenbaar nieuwe wijken, en niet altijd tot groot genoegen van de bewoners. De burgerparticipatie in de vorm van inspraak werd een nieuw fenomeen, waar velen aan moesten wennen. Het grootschalige denken uit de jaren zestig raakte in diskrediet. Intiem en knus moest alles zijn, en dat zien we terug in de stedenbouwkundige opzet van de wijken én in het interieur. 

  Botine Koopmans neemt je mee op een spannende tocht door deze roerige tijd, waarin zij je tevens hoopt te verrassen met de bijzondere maar niet altijd gewaardeerde kenmerken van de stedenbouw en architectuur.

• 2. Oral History-Panel

  Minka Vos (Stichting In mijn Buurt), Jet Homoet (Vertelburo), Meg Slot (De MuseumFabriek), Myrthe Kroes (NKOH “Sprekende geschiedenis”), moderatie Marloes Welllenberg (adviseur Erfgoedhuis Zuid-Holland)

  Misschien werk je al met oral history of denk je erover om een oral history project te starten. Of misschien ben je gewoon nieuwsgierig en vraag je je af hoe oral history in de praktijk kan worden ingezet? In deze sessie kun je al je vragen stellen aan een panel van ervaringsdeskundigen op het gebied van oral history. 

• 3. Invloed op erfgoed 

  Boukje Detmar

  Erfgoedvereniging Bond Heemschut laat zien hoe je op kunt komen voor het erfgoed in jouw omgeving. Wordt je oude schoolgebouw met sloopt bedreigd of staat de villa verderop op instorten? Dan wil je iets doen, maar wat kan je eigenlijk? Waar begin je en bij wie moet je zijn? Dat en meer komt aan bod in deze deelsessie.

• 4. Storytelling om de hoek 

  Marit Berends en Martine van der Veer

  In deze workshop ga je zelf aan de slag met storytelling en verrijk je de verhalen uit jouw omgeving. Wat is je doel? Wie is je publiek? Wat wil je dat mensen meenemen? En welke vorm past daarbij? Van audio tot Substack, van rondleiding tot tekstbordje.

  Marit Berends en Martine van der Veer laten je zien welke nieuwe vertelvormen er zijn en inspireren je om daarmee te experimenteren. Vaak zijn deze vormen toegankelijker dan ze lijken, als je weet waar je moet beginnen.

  De workshop is laagdrempelig en praktisch. Je gaat naar huis met een concreet idee voor je eigen verhaal én een bredere blik op wat storytelling in erfgoed kan zijn.

• 5. Info volgt

  Noa van Herk, Peter Scheepmaker

  Info volgt

• 6. Tramrit

  Erfgoed spotten vanuit rijdend erfgoed? Ga mee met een rit in een historische tram.

  En het blijft niet bij alleen een ritje: dit najaar verschijnt de podcast De Platenzaak over het Zuid-Hollandse poperfgoed. Leer tijdens de rit meer en test je kennis tijdens een heuse popquiz! 

  Let op: dit onderdeel is niet rolstoeltoegankelijk!

• 7. Mee met de Monumentenwacht

  Het gespecialiseerde en enthousiaste team van Monumentenwacht Zuid-Holland inspecteert jaarlijks ongeveer 4.000 monumenten in Zuid-Holland.

  Altijd al eens willen weten hoe zo’n inspectie eraan toe gaat en wat een monumentenwachter allemaal tegenkomt? Ga dan mee op inspectie en leer van een ervaren wachter!

  Let op: dit onderdeel is niet rolstoeltoegankelijk!

15.00-17.00 uur: Plenair programma

• 15.00 uur | Koffiepauze

• 15.20 uur | Keynote - Altijd Haags

  Anita Janssen is documentairemaker, journalist en een rasechte Hagenees. Ze werd geboren op de hoek van de Hobbemastraat en de Van Dijckstraat in de Schilderswijk en groeide op met een onvervalst Haags accent. Later ging ze naar school in het sjieke Bezuidenhout, maar haar hart bleef altijd in de Schilderswijk.

  Al ruim dertig jaar vertelt ze verhalen. Ze werkte voor NRC Handelsblad en is al jarenlang verslaggever en documentairemaker bij Omroep West. Daarnaast maakte ze documentaires over typisch Haagse onderwerpen, zoals Een balletje of een Bakkie over de Haagse koffietenten en Kerstbomen Rausen, over de roerige Haagse nieuwjaarstraditie. Ook de Schilderswijk en het Laakkwartier vormen regelmatig het decor van haar werk.

  Tijdens haar keynote neemt Anita het publiek mee naar het Den Haag van haar jeugd. Naar de tijd dat haar moeder een illegale kapsalon aan huis had, haar vader als automonteur overal een oplossing voor vond en de straat vol zat met kleurrijke verhalen. Met humor, nostalgie en een journalistieke blik laat ze zien dat het echte Haagse erfgoed niet alleen in gebouwen schuilt, maar vooral in de mensen en hun verhalen.

• 15.50 uur | Afsluiting van de dag

  Marielle Hendriks (directeur-bestuurder Erfgoedhuis Zuid-Holland)

• 16.00-17.00 uur | Borrel

  Praat en geniet na met een hapje en een drankje in de Remisehal.

Veelgestelde vragen

• Hoe bereik ik congreslocatie De Remise?

  Rijksmonument De Remise ligt aan de Parallelweg 224, enkele kilometers ten zuidwesten van NS station Hollands Spoor. De Remise huisvest het Haags Openbaar Vervoer Museum. De ingang ligt op de hoek van de Parallelweg en de Ter Borchstraat.

  • Openbaar Vervoer: vanaf Station Hollands Spoor is de remise bereikbaar met HTM-lijnen 9, 11 en 12. Stop en stap uit bij halte Wouwermanstraat. Plan je reis vooraf op 9292.nl. 
  • Auto: De Remise is met de auto bereikbaar vanaf de A4 via de A12 en vervolgens S108 en S100. Bekijk de routebeschrijving.
    • Het is niet mogelijk om het terrein van De Remise te parkeren. In de omgeving is het betaald parkeren:
      • Q-Park Gabriël Metsustraat 172 ligt op enkele minuten loopafstand.
      • Q-park Haagse Markt ligt aan de De Heemstraat 301, op ca. 5 minuten loopafstand van De Remise.

• Hoe toegankelijk is De Remise?

  Het museum is toegankelijk voor personen met rolstoel, rollator of kinderwagen en beschikt over een toilet voor mindervaliden.

  De historische trams zijn echter niet goed toegankelijk: kinderwagens, rolstoelen of rollators kunnen alleen ingeklapt door de tramdeuren. (lees meer info)

• Wat kost een kaartje voor de Erfgoeddag?

  Toegang tot de Erfgoeddag is gratis, maar aanmelden is wel verplicht. Erfgoedhuis Zuid-Holland wil dit evenement laagdrempelig houden zodat iedereen hierbij aanwezig kan zijn. Dit is mede mogelijk dankzij een subsidie van de provincie Zuid-Holland.

• Is de Erfgoeddag online te bekijken?

  Nee, de Erfgoeddag biedt geen livestream aan, ook wordt het congres niet opgenomen. Meld je dus tijdig aan.

• Voor wie is de Erfgoeddag bedoeld?

  De Erfgoeddag wordt georganiseerd voor erfgoedprofessionals, -vrijwilligers, studenten van erfgoedgerelateerde opleidingen, beleidsmakers, monumenteigenaren, partnerorganisaties en geïnteresseerden.

• Ik ben (helaas) verhinderd, hoe annuleer ik mijn aanmelding?

  De Erfgoeddag is volgeboekt en er is een wachtlijst. Deelname is gratis maar er is een beperkt aantal plekken beschikbaar. Bij inschrijving rekenen we dan ook op je komst.
  
  Kun je onverhoopt toch niet komen? Geef uiterlijk 10 september de afmelding aan ons door via info@erfgoedhuis-zh.nl. Je helpt hiermee voedselverspilling tegen te gaan en maakt iemand op de wachtlijst blij. 

• Is er een fotograaf aanwezig?

  Tijdens de Erfgoeddag is er een fotograaf aanwezig die foto's zal maken voor de terugblik van de dag op onze website en voor communicatiedoeleinden van Erfgoedhuis Zuid-Holland.