Het hoe-en-wat van de herbouw van molens: terugblik najaarsbijeenkomst Molennetwerk

Dagvoorzitter Marielle Hendriks, directeur-bestuurder van het Erfgoedhuis, heet de aanwezigen hartelijk welkom op de zolder van het Nationaal Jenevermuseum. Het woord gegeven aan hoofdstoker Renata Gvozden van het Nationaal Jenevermuseum. Zij vertelt over de geschiedenis van het museum dat nu 30 jaar bestaat en waar nog steeds moutwijn wordt gemaakt. Het museum werkt graag samen met molens voor het gemalen mout en met de zeilvaart voor het transport.

Nadat Marielle Renata heeft bedankt en het programma heeft doorgenomen introduceert zij een medewerker van haar, namelijk monumentenwachter en molenaar Mark Dwarswaard.

Molencomplex Streefkerk (1)

Mark vertelt over de totstandkoming van het molencomplex en de werking hiervan. In Streefkerk werden rond 1664 drie achtermolens (Alblasserwaards voor poldermolens) gebouwd. Voor 1751 bouwde men twee achtermolens bij. Van twee van de drie oude molens werden voormolens (boezemmolens) gemaakt door ze te laten rijzen. Met kaden legde men twee kolken (lage boezems) en de boezem (hoge boezem) aan.

Het is een bijzonder complex, dat bij verschillende waterstanden van de Lek met een verschillend aantal molens en heultjes (sluisjes) de polder Streefkerk op peil kon houden. Mark sluit af met een serie foto’s van de molens in de oude en huidige situatie.

Molencomplex Streefkerk (2)

Hierna komt Sjoerd Veerman aan het woord, voorzitter van de Stichting tot Instandhouding van de Molens in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden (SIMAV). Sjoerd gaat in op hetzelfde complex, maar dan vanuit het bestuurlijk oogpunt. Hij wil met de molens van molenstichting SIMAV het verhaal vertellen van de molen. Voor wat betreft de inrichting van het complex wordt gedacht aan de situatie vanaf 1910. Niet alleen de molens, maar ook de erven met schuren zitten in het plan.

Volgens Sjoerd zou de samenleving het project moeten dragen en geld bij elkaar brengen om het complex te completeren. Er moet een groep komen die mensen hiervoor enthousiasmeert en samenbrengt (waterschap, recreatie, provincie). Als molenstichting SIMAV financiële middelen heeft, kan die de molens onderhouden.

Hierna roept Sjoerd de aanwezigen op om te stemmen op de SIMAV voor de Vriendenloterij Molenprijs 2026. Deze prijs is van Vereniging De Hollandsche Molen en SIMAV strijdt mee met het enige Zuid-Hollandse project. Dit project is gericht op kinderen en educatie en heet Het mysterie van de molenaar. 

Schiedams Ambachtskwartier

Dan is Domien Akkermans aan het woord. Hij is begonnen als krullenjongen bij de Restauratie Werkplaats Schiedam (RWS) en inmiddels bedrijfsleider. Deze Restauratie Werkplaats kent het Jenevermuseum goed omdat ze daar ook onderhoud aan pleegt.

Domien gaat in op de ontwikkeling van een locatie met als doel allerlei ambachten uit Schiedam samen te brengen. De RWS zit nu in een pand met weinig ruimte en een smid heeft hetzelfde probleem. Hierbij spelen de hoge huren van de panden mee.

Het plan voorziet in een locatie voor verschillende ambachten, waar leerlingen een belangrijke plaats krijgen. Op deze manier kunnen de ambachten voor volgende generaties worden veiliggesteld. Als een bedrijf stopt, dan stopt immers ook de kennis. Leerlingen kunnen hier kennis opdoen van de ervaren ambachtslieden.

De gemeente Schiedam is enthousiast over het plan. Gezamenlijk wordt er gewerkt aan de realisatie van dit plan in Schiedam, in een bocht aan de Schie. Het idee is om de oude destilleerderij, die tegenover Molen de Palmboom heeft gestaan, te herbouwen en daar de ambachtelijke bedrijven onder te brengen. Hierbij wordt ook de samenwerking opgezocht met basisscholen om zo het ambacht zichtbaar te maken bij de jeugd en hun ouders. Zo kunnen zij zien hoe restauratievakmanschap bijdraagt aan de instandhouding van werkend erfgoed. 

Actuele ontwikkelingen Provincie Zuid-Holland

Saskia Dijkema, adviseur rijksmonumenten en molens bij de provincie Zuid-Holland, vertelt dat er wijzigingen zijn doorgevoerd in de molenregelingen. Zo is er een nieuwe regeling voor kleine monumenten (of kleine objecten op het erf van monumenten). Leerlingwerkplaatsen geven meer kans op deze subsidie. 

Na deze bijeenkomst zullen de eerste molens worden voorzien van nieuwe, digitale tellers. Deze zijn op afstand uitleesbaar. Er zal een nieuwe biotoopinventarisatie opgestart worden, waarbij ook het effect van windturbines op molens wordt onderzocht. Saskia doet de oproep aan de deelnemers van de bijeenkomst om haar te informeren als er biotoopproblemen of problemen met bestemmingsplannen zijn. Ze geeft aan dat ze namelijk niet alle informatie krijgt. Dit geldt ook voor hoog groen langs provinciale wegen. 

Download de presentatie

Alles nog eens rustig bekijken? Download dan hier de presentatie van de najaarsbijeenkomst. 

Na de lunch

Na de welverdiende lunch kon een beperkte groep deelnemers op excursie naar de Restauratie Werkplaats en molen De Walvisch. Bekijk hieronder het fotoverslag: