Het project in beeld
Het project Schaduwlevens van Stichting Oude Begraafplaats Gouda is finalist voor de Erfgoedparel 2026. Onderstaand filmpje geeft een beeld van dit project met o.a. Lia Donkers aan het woord.
Over dit project
-
Wat houdt het project in?
Tussen 1830 en 1860 stond er in Gouda een vrouwengevangenis. De vrouwen kwamen uit het hele land. De omstandigheden in de gevangenis waren zeer slecht te noemen. De vrouwen sliepen in een hangmat, die werd opgerold om de ruimte geschikt te maken als werkplaats. Het sanitair bestond uit een open riool. De bewaarders hadden vrij toegang tot het vrouwenvertrek. Het tochtte, 's zomers was het snikheet en 's winters steenkoud. Het is dan ook niet vreemd dat er zeer veel vrouwen in de gevangenis overleden.
Ze werden begraven op de Oude begraafplaats, anoniem zonder steen; wat er achterbleef was alleen een naam in het register. Een volkomen vergeten groep vrouwen, tot een van de vrijwilligers van de stichting op het idee kwam om True Crime wandelingen te houden op de begraafplaats. De stichting wilde verhalen vertellen over mensen die op de begraafplaats lagen, over wat ze gedaan hadden of wat hen was overkomen. Er werd aandacht gegeven aan de vrouwen die er lagen. Hun verhaal over hun achtergrond uit armoede en misdaad werd verteld.
-
Welke rol hebben erfgoedvrijwilligers in dit project?
Het gehele project wordt gedragen door vrijwilligers. De vrijwilligers zorgen voor de PR en de administratie rondom de aanmeldingen, onderzoek in de archieven, het schrijven van de verhalen en het begeleiden van de wandelingen, die circa 1 1/2 uur duren. Tijdens de avonden zijn er ongeveer 8 vrijwilligers in touw om de bezoekers te ontvangen, te begeleiden tijdens de wandelingen (het is immers donker.)
Ook verzorgen zij in de pauze koffie en thee. Aan het slot van de vertellingen wordt er een rechtszitting gehouden in de aula van de begraafplaats en wordt er een aantal zaken aan de bezoekers voorgelegd om te bekijken hoe we nu over de veelal zware straffen van toen zouden oordelen. Ook dit wordt door de vrijwilligers in goede banen geleid.
-
Welke betekenis heeft het project?
Dit project heeft nieuw elan gegeven aan het werken voor en op de begraafplaats. De onderhoudsploeg heeft kunnen zien wat de impact van hun werk is als bezoekers zich uitlaten over "deze bijzondere plek". Dat stimuleert. Voor de andere vrijwilligers heeft de grote toeloop (inmiddels 14 wandelingen) laten zien dat er veel belangstelling voor dit soort activiteiten. De bekendheid van het monument is enorm vergroot. Vele bezoekers komen voor het eerst op deze plek en het lukt zelfs om mensen van buiten Gouda te trekken.
Het zorgt er ook voor dat de stichting gevraagd wordt om deel te nemen aan activiteiten van andere organisaties, zoals het verzorgen van gastlessen voor het Historisch Platform in het kader van de cursus Goudologie en deelname aan de Historische Dag met de Goudse Canon. Er is tijdens dit project ook een film gemaakt over het werk op de begraafplaats, die in het Filmhuis Gouda is vertoond.
-
Welke partijen zijn betrokken?
Stichting Oude Begraafplaats Gouda en Streekarchief Hollands Midden.
-
Waarom wil de begraafplaats de Erfgoedparel winnen?
Het project is uniek omdat het beantwoordt aan de geest van deze tijd. Er is een grote belangstelling voor dit project o.a. bij jongeren en de geschiedenis wordt door middel van storytelling beleefbaar gemaakt. Daarnaast wordt de geschiedenis doorgegeven vanuit het perspectief van in dit geval letterlijk en figuurlijk ‘dood’-gewone mensen. Vrouwen die totaal vergeten waren, maar door hun daden ongewild een beeld geven van de tijd waarin ze leefden.

Bekijk alle finalisten
Snel naar de andere nominaties? Bekijk het overzicht met alle inzendingen.
Meer informatie of contact met Erfgoedhuis Zuid-Holland?







