Van akker tot archief: sporen van agrarische geschiedenis van Zuid-Holland

Over deze bijeenkomst

Zuid-Holland kent een rijke traditie met betrekking tot onder meer landbouw en veeteelt. Deze activiteiten hebben eeuwenlang invloed gehad op de vorming en indeling van het landschap, de bouw van molens en boerderijen en de sociaal-economische geschiedenis. Diverse transities, zoals ruilverkaveling, schaalvergroting en mechanisatie, hebben deze sector in de afgelopen decennia sterk doen veranderen. Dit heeft invloed gehad op de rol van het platteland in de regio en de provincie, maar ook op het landschap en de waardering van agrarische monumenten. Informatie, beelden en verhalen over deze sector zijn terug te vinden in diverse historische bronnen in de Zuid-Hollandse archieven.

Tijdens deze studiebijeenkomst gaan we in op de hernieuwde belangstelling voor plattelandsgeschiedenis en agrarisch erfgoed in de onderzoekswereld. En we kijken waar kansen liggen voor vervolgonderzoek en hoe je dit kunt aanpakken.

Doelgroep

De bijeenkomst is bedoeld voor algemeen geïnteresseerden, of betrokkenen bij dit thema, zoals:

• Medewerkers en vrijwilligers van musea, archieven, historische verenigingen en andere erfgoedorganisaties in Zuid-Holland
• Onderzoekers en studenten
• Medewerkers provincie Zuid-Holland

Programma

Ochtend

• 09.30 uur: ontvangst met koffie/thee
  
  
• 10.00 uur: welkom in provinciehuis Zuid-Holland
  
  
• 10.05 uur: inleiding en toelichting programma door provinciearchivaris Peter Diebels
  
  
• 10.15 uur: presentatie: ‘Plattelandsgeschiedenis: kansen voor onderzoek'

  De afgelopen jaren werd er in de academische wereld weinig aandacht besteed aan de plattelandsgeschiedenis. Maar er is een duidelijke kentering zichtbaar. Inmiddels staat het thema hoog op verschillende onderzoeksagenda’s, bij universiteiten én in de erfgoedsector. Arjan Nobel laat zien hoe het perspectief op dit thema in de 20e en 21e eeuw is veranderd. Aan de hand van voorbeelden zal worden ingegaan op de vraag waarom onderzoek naar het platteland zo belangrijk is en hoe we – academici én lokale historici – dit gezamenlijk vorm kunnen geven. Hij gaat hierbij in op diverse typen bronnen, zoals interviews, audiovisuele en geschreven bronnen. Welke inzichten levert een combinatie van deze bronnen op? En op welke manier beïnvloedt dit het narratief over het platteland (in Zuid-Holland)?

• 11.00 uur: presentatie ‘Sporen agrarische geschiedenis in de provinciale collectie’ (Peter Diebels)
  
  Het provinciaal archief van Zuid-Holland herbergt een schat aan informatie. Bijvoorbeeld over water- en wegenbouw, provinciale politiek en agrarische geschiedenis. Provincie-archivaris Peter Diebels vertelt meer over hoe het provinciaal archief is opgebouwd en hoe je hier als onderzoeker gebruik van kan maken. Ook licht hij een aantal archiefstukken uit om te hanteren bij onderzoek naar agrarische en plattelandsgeschiedenis in Zuid-Holland.
  
  
• 11.30 uur: presentatie: Presentatie 'Boerderijlinten als startpunt voor onderzoek'

  Lintbebouwing vormt een kenmerkend onderdeel van het landschap in Zuid-Holland, met boerderijlinten in het bijzonder. Boerderijlinten herbergen belangrijke cultuurhistorische waarden, maar staan onder druk door onder meer transitie van het landelijk gebied en de woningbouwopgave.

  Om te voorkomen dat tijdens deze processen de erfgoedwaarden van boerderijlinten worden aangetast of verloren gaan, publiceerde Erfgoedhuis Zuid-Holland in 2025 de Handreiking Boerderijlinten. Kay Kok vertelt meer over zijn onderzoek naar boerderijlinten in Zuid-Holland, de kansen en de vraagstukken voor (vervolg)onderzoek.

• 12.00-12.30/13.00 uur: Lunch

Middag

Let op: het aantal plaatsen voor het middagprogramma is beperkt. Je ontvangt later bericht of je bent ingedeeld voor het middagprogramma.

• 13.00-15.00 uur:
  • Groep 1: Bezoek aan depot Nationaal Archief (maximaal 15 personen)
    
    
  • Groep 2: Masterclass archiefonderzoek door Peter Diebels (provinciearchivaris) (maximaal 10 personen)

Over de sprekers

Peter Diebels is provinciearchivaris van de provincie Zuid-Holland. Daarnaast is hij interbestuurlijk toezichthouder.

Arjan Nobel is als historicus verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit. Hij schreef een proefschrift over het veranderende plattelandsbestuur in Holland tussen 1550 en 1780. Daarnaast publiceerde hij verschillende artikelen over het (vroeg)moderne platteland, met een bijzondere aandacht voor politieke en religieuze veranderingen. Op dit moment schrijft hij een boek over religieuze massapetities in de negentiende eeuw.

Kay Kok is adviseur gemeenten bij Erfgoedhuis Zuid-Holland. In die rol ondersteunt hij gemeenten op het gebied van erfgoed en beleid, met een speciale focus op erfgoed en ruimtelijke ontwikkeling. Daarnaast faciliteert hij het Boerenbont-netwerk, waarbij ontwikkelingen en uitdagingen met betrekking tot agrarisch erfgoed centraal staan.

Praktisch

Deelname is gratis, maar er is een beperkt aantal plekken beschikbaar. Meld je daarom op tijd aan via onderstaand formulier.

Er wordt gezorgd voor lunch. Bij inschrijving rekenen we op je komst, in verband met de catering en het aantal beschikbare zitplaatsen. Kun je onverhoopt toch niet komen? Geef uiterlijk 1 week vóór de activiteit de afmelding, of naam van vervanger (bijvoorbeeld je collega), aan ons door via info@erfgoedhuis-zh.nl.