Religieus erfgoed

 

Zuid-Holland heeft een variëteit aan religieus erfgoed. Het betreft zowel kerken, synagogen en moskeeën, als pastorieën, begraafplaatsen en religieuze voorwerpen. Met name de gebouwen zijn bepalend voor de identiteit van iedere stad en ieder dorp. Zij zijn ijkpunten die de centra van stad en dorp sfeer geven. De verdergaande ontkerkelijking vormt echter een grote bedreiging. Voor een aantal gebouwen dreigt sloop, voor anderen biedt een nieuwe bestemming wellicht uitkomst.

Platform religieus erfgoed

De Provincie Zuid-Holland hecht aan het behoud van dit waardevolle erfgoed en vindt het belangrijk om de belangstelling voor en de kennis over religieus erfgoed bij een breed publiek te vergroten. Om die reden is het Platform Religieus Erfgoed Zuid-Holland opgericht.  Het platform wil een zo breed mogelijke vertegenwoordiging zijn van organisaties die zich bezighouden met het religieus erfgoed van de verschillende geloofsgenootschappen en levensovertuigingen in Zuid-Holland.
 
Een belangrijke doelstelling van het platform is om draagvlak te creëren voor de instandhouding van religieus erfgoed en een duurzame toekomst voor het erfgoed binnen de dynamische, pluriforme samenleving te stimuleren. Daarbij wordt nadrukkelijk samenwerking gezocht met relevante organisaties op het gebied van beheer, behoud en (toeristisch recreatieve) ontsluiting van religieus erfgoed en aansluiting gezocht bij bestaande initiatieven.

Traditionele functies verdwijnen

Iedere week komen er in Nederland maar liefst twee kerkelijke gebouwen leeg te staan. Ze verliezen hun oorspronkelijke religieuze functie en door de hoge kosten voor instandhouding staat het behoud van deze meestal beeldbepalende gebouwen sterk onder druk. Door herontwikkeling en het anders benutten kan dit erfgoed voor de toekomst worden behouden. Door de huidige economische situatie trekken marktpartijen die voorheen in dergelijke ontwikkelingen doorgaans het voortouw namen, zich steeds vaker terug.

“Dat geldt zeker op plekken die commercieel minder interessant zijn of die niet in een stedelijke omgeving liggen”, onderstreept adviseur Dirk van den Hombergh,
adviseur bij ZKA Consultants & Planners. "De uitdaging is een nieuwe rendabele functie te vinden. Maar we moeten ook realistisch zijn: niet voor elk kerkgebouw gaan we een rendabele functie vinden. Niet in iedere leegstaande kerk of verlaten klooster kan een hotel, congrescentrum of creatieve broedplaats voor kunstenaars gerealiseerd worden”, stelt Van den Hombergh. Wonen of zorg wordt ook steeds vaker als mogelijkheid gezien. “Maar ook daarvoor is de markt klein of zijn de gebouwen soms simpelweg ongeschikt of niet geschikt te maken”. Het gaat om maatwerk, waarbij op lokaal niveau door middel van een brede scan met een creatieve blik naar nieuwe functies gezocht moet worden. Subsidiemogelijkheden maken functieveranderingen van o.a. religieus erfgoed realiseerbaar.

Balans tussen religie en toerisme

Een bijzondere categorie zijn religieuze gebouwen die (deels) nog in functie zijn, maar die wel toeristisch meer benut kunnen worden. In dat geval gaat het om de balans tussen het karakter of wellicht ‘de ziel’ van het gebied en economische potentie op het gebied van toerisme.

Gevoel voor karakter en commercie

Aandacht en ‘gevoel’ voor het karakter van het erfgoed en anderzijds juist mogelijkheden te scheppen voor een gezonde exploitatie zijn van belang. Natuurlijk ook de passendheid binnen het bestaande aanbod en positionering van de gemeente of regio. Wil religieus erfgoed als bezienswaardigheid toeristisch interessant zijn dan moet je niet stoppen bij de herontwikkeling van het gebouw, maar naar de brede context kijken. Zo zijn de ontsluiting richting andere bezienswaardigheden en de stedenbouwkundige inpassing zeer belangrijk. Vele partners zijn nodig om succesvol te zijn. Een interessant proces dat uiteindelijk naar het doel leidt: Eeuwenoud, springlevend!

Meer informatie

Wilt u meer weten over religieus erfgoed in Zuid-Holland? Bezoek de website www.religieuserfgoed-zh.nl.