Nieuwsbrief gebouwd erfgoed en cultuurlandschap nr. 1 - 2011

Sinds de officiële start van het moderniseringstraject in 2008 wordt nu steeds meer zichtbaar dat het beleidsveld 'monumentenzorg'  een ingrijpende verandering doormaakt. 
We zetten de komende veranderingen en de al doorgevoerde aanpassingen hieronder nog even op een rij:

1. de mogelijkheid om op aanvraag een monument aan te wijzen wordt geschrapt.
2. de vijftigjarengrens voor monumenten komt te vervallen.
3. er wordt een subsidiegrondslag gecreëerd voor een plankostenregeling en een wind- en waterdichtregeling. Dit is om de mogelijkheden tot herbestemming van monumenten te vergroten.
4. de voorbereidingsprocedure voor een monumentenvergunning wordt vereenvoudigd en versneld voor relatief eenvoudige ingrepen.
5. herbestemming monumenten wordt rode draad in beleid.
6. van objectgericht naar omgevingsgericht beleid, borging van erkende cultuurhistorische waarden in het bestemmingsplan (per 1-1-2012 verplicht). Deze waarden kunnen vanuit het Rijk, provincie of gemeente in hun Structuurvisies worden benoemd. Hiervoor wordt het Bro aangepast door naast archeologie ook cultuurhistorie in artikel 1 op te nemen.

7. in geval gemeenten beschikken over beschermde monumenten, is een onafhankelijke erfgoedcommissie verplicht. 
8. Rijk en provincie adviseren bij restauratie- en instandhoudingsplannen van rijksmonumenten alleen nog in bepaalde gevallen.
9. de monumentenwet valt per 1-10-2010 onder de WABO (Omgevingsvergunning), hetgeen een kortere en eenvoudiger regelgeving moet opleveren.

Voor vragen over de veranderingen in het Erfgoedbeleid kunnen gemeenten voor (gratis) consult, contact opnemen met consulent Marc Laman van het Erfgoedhuis ZH.

Men waarschuwde in de pers voor containerwoningen tussen de molens van Kinderdijk of voor een roze schuur in de tuin van het Anne Frankhuis. Reacties op het voorstel om voor bepaalde werkzaamheden aan beschermde monumenten vergunningvrij te maken, logen er niet om.
De hierboven genoemde 'ontwikkelingen' staan echter buiten de realiteit. Vergunningvrij bouwen aan monumenten zal in de regel niet leiden tot dergelijke excessen, maar helemaal overtuigd dat de eigenaar zelf zorgvuldig met zijn monument om zal gaan zijn de monumentenzorgers niet. "We zijn niet bang dat de eigenaar bewust monumentale onderdelen aantast, maar vaak is specialistische kennis nodig om de juiste keuzes te kunnen maken", was een veel gehoorde kanttekening. 
Van belang blijft dat verbouwings- en instandhoudingsplannen van beschermde (rijks)monumenten in een zo vroeg mogelijk stadium bekend zijn bij de gemeente en voorbesproken moeten kunnen worden. Vooralsnog lijkt de staatssecretaris geen voorstander te zijn om een dergelijk vooroverleg te verplichten.
Wil de eigenaar en/of gemeente toch een vooroverleg dan bestaat de mogelijkheid om dit bij het Erfgoedhuis te laten plaatsvinden. Indien nodig kan een consulent van de RCE daarbij aanschuiven.
Wilt u hierover meer weten, neem contact op met het steunpunt.

Door een voorgestelde wijziging van artikel 3.1.6, tweede lid, onderdeel a van het Bro dienen cultuurhistorische waarden uitdrukkelijk te worden meegewogen bij het vaststellen van bestemmingsplannen. Dat betekent dat gemeenten straks een analyse moeten verrichten van de cultuurhistorische waarden in een bestemmingsplangebied en moeten aangeven welke conclusies ze daar aan verbinden en op welke wijze men deze waarden wil borgen in het bestemmingsplan. Voor enkele specifieke belangen, zoals archeologie, was in het Bro al voorgeschreven dat in de toelichting bij het bestemmingsplan dient te worden aangegeven op welke wijze met deze belangen is omgegaan. Ook de waarden die de provincie zijn benoemd moeten in het bestemmingsplan opgenomen worden (in Zuid-Holland zijn dat de Regioprofielen Cultuurhistorie).
Deze wijze van borging via het systeem van de ruimtelijke ordening bestaat in het Bro wel voor de archeologie maar nog niet voor cultuurhistorische waarden in het algemeen. Zie ook digitale handreiking.

Om de molens breder onder de aandacht te brengen is het jaar 2011 door de provincie Zuid-Holland uitgeroepen tot themajaar Leve de Molens!  In de provincie staan nog 228 molens. Molens maken deel uit van onze geschiedenis. Zonder molens was Zuid-Holland één grote moeras geworden. Nog steeds kun je ervaren hoe molens eeuwenlang onze voeten droog hielden. De molengang bij Kinderdijk is daarvan het bekendste voorbeeld. Maar molens hadden ook een economische functie. In de steden leverden molens de energie voor jeneverstokerijen, houtzagerijen en de productie van specerijen.
Tegenwoordig vormen ze bakens in het Hollandse landschap en geven kwaliteit aan de leefomgeving.
Het themajaar wordt op 23 april officieel geopend. Dat gebeurt in de molenstad Schiedam. Meer informatie over het thema jaar vindt u op de site van de provincie Zuid-Holland.