nieuwsbrief archeologie maart 2011

Naar verwachting opent het Archeologiehuis Zuid-Holland komende zomer haar deuren. Op de bovenverdieping van dit bezoekerscentrum zal het Provinciaal Archeologisch Centrum gevestigd zijn. Hier kunnen bezoekers kennismaken met de archeologische collectie van de Provincie Zuid-Holland. Het Erfgoedhuis coördineert de inrichting van het Provinciaal Archeologisch Centrum, welke gericht is op een breed publiek, maar tevens aandacht schenkt aan specifieke doelgroepen. Schoolkinderen zullen hier onder begeleiding kennis kunnen maken met de archeologische vondstverwerking. De objecten die in het Provinciaal  Archeologisch Centrum zullen worden vertoond zijn afkomstig uit de gehele provincie. Slechts een klein aantal gemeenten in Zuid-Holland heeft de bevoegdheid om vondsten die gedaan zijn binnen het gemeentelijk grondgebied zelf te beheren. De totstandkoming van het Archeologiehuis Zuid-Holland betekent, na de digitalisering van de provinciale collectie waarover in voorgaande nieuwsbrief werd bericht, dat de vondsten uit Zuid-Holland steeds meer de publieksfunctie gaan vervullen die zij verdienen. Lees meer...

Om erfgoed een goede plek te geven in de ruimtelijke ordening heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een praktisch hulpmiddel voor gemeenten ontwikkeld. Deze Handreiking Erfgoed en Ruimte biedt informatie over wettelijke verplichtingen, laat praktijkvoorbeelden zien en geeft aan welke opties gemeenten hebben bij de omgang met cultuurlandschap, bovengrondse monumenten en archeologie. Hiermee loopt de rijksdienst vooruit op de aanpassing van het Besluit ruimtelijke ordening in juli 2011, welke gemeenten verplicht zal stellen om erfgoed in den brede op te nemen in bestemmingsplannen. Naast archeologie, dat sinds de invoering van de Wet op de archeologische monumentenzorg in 2007 een verplicht onderdeel uitmaakte van de planregels, zullen met de aanpassing van het Besluit ruimtelijke ordening voortaan ook gebouwde monumenten en cultuurlandschap verankerd worden in gemeentelijke bestemmingsplannen. De Handreiking Erfgoed en Ruimte is te raadplegen via de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

De afgelopen jaren hebben verschillende overheden en erfgoedorganisaties zich ingezet om de archeologie van de Limes, de Romeinse rijksgrens die Zuid-Holland aan het begin van onze jaartelling doorsneed, te beschermen en beter zichtbaar en beleefbaar te maken. De Limes vormde twee jaar terug het onderwerp van het provinciale themajaar, is een thema uit de Provinciale Onderzoeksagenda Archeologie en Provinciale Structuurvisie en staat dit jaar tevens centraal in het Provinciale Streefbeeld. Naast de Zuid-Hollandse initiatieven zijn er ook nationale en internationale ontwikkelingen met betrekking tot de Limes te melden. Zo hebben de Provincies Zuid-Holland, Gelderland en Utrecht samen met het Ministerie van OCW de handen ineen geslagen om de erfenis van de Limes als onderdeel van het Nederlandse landschap in de toekomst nog beter te waarborgen. Genoemde partijen verwoordden hun streven hieromtrent onlangs in een speciale notitie. Ook het Duitse onderzoeksproject Bronzen Beelden langs de Limes is het vermelden waard. Erfgoedinstellingen uit Duitsland, Zwitserland en Nederland werken hierbij samen om een zo compleet mogelijk overzicht van alle fragmenten van bronzen beelden uit de Limeszone te verkrijgen. Omdat in Zuid-Holland in het verleden belangwekkende vondsten werden gedaan, zoals de bronzen handen uit Voorburg en Naaldwijk, vormt onze provincie een belangrijk onderzoeksgebied. De inventarisatie van Nederlandse vondsten verloopt via coördinator Louis Swinkels van Museum het Valkhof in Nijmegen. Een ieder die het overzicht kan aanvullen met nog onbekende vondsten wordt opgeroepen zich bij hem te melden.

Op 24 januari jongstleden werd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de Nota uitvoeringsbeleid preferente positie universiteiten bij opgravingen vastgesteld. Hiermee is een beoordelingskader gecreëerd voor aanvragen in het kader van artikel 49 van de wet op de archeologische monumentenzorg. Dit artikel bepaalt dat de Minister van OCW op verzoek van wetenschappelijke instellingen kan besluiten om een opgraving toe te wijzen aan een universiteit indien deze van uitzonderlijk belang is voor het specifieke wetenschappelijk onderzoeksprogramma. Met de vaststelling van dit uitvoeringsbeleid tracht men te voorkomen dat fundamenteel wetenschappelijk onderzoek in de verdrukking komt vanwege de commerciële marktwerking in de archeologie. De Minister van OCW zal zich bij dergelijke aanvragen altijd laten adviseren door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Lees meer over deze voorrangsregeling en het beoordelingskader in de nota.